จากภาพถ่ายด้านหน้าของพระสมเด็จองค์นี้ สังเกตพุทธลักษณะภายนอกและลักษณะพื้นผิวได้ดังนี้ครับ:

ขนาดระหว่างเส้นซุ้ม 2.4×3.5 ซม. ขนาดองค์พระ 2.4×3.8 ซม.

พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ องค์ในภาพมีพุทธลักษณะและลักษณะเนื้อหาที่สอดคล้องกับ พระสมเด็จวัดระฆัง ยุคปลาย ซึ่งเป็นยุคที่ช่างหลวงหรือ หลวงวิจารณ์เจียรนัย เป็นผู้แกะบล็อกแม่พิมพ์ขึ้น (ช่วงประมาณปี พ.ศ. 2412 – 2414 ในสมัยรัชกาลที่ 5

จุดสังเกตและการพิจารณาเชิงพุทธศิลป์

• เส้นบังคับพิมพ์ (กรอบกระจก): ปรากฏเส้นทำมุมลาดเอียงลากยาวลงมาทางด้านซ้ายขององค์พระ และกลืนหายไปบริเวณกึ่งกลางข้อศอกซ้ายอย่างชัดเจน ซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของแม่พิมพ์ยุคปลาย
• พระเกศ: ลักษณะเรียวยาวและเอียงสะบัดพาดทะลุซุ้มครอบแก้วขึ้นไปเล็กน้อย (นิยมเรียกว่า พิมพ์ใหญ่เกศทะลุซุ้ม)
• วงแขนและพระเพลา: วงแขนทิ้งโค้งมนคล้ายรูปตัว U ลำพระองค์ผึ่งผายสมส่วน และพระเพลา (หน้าตัก) ช้อนเอียงรับกับฐานชั้นบนสุด
• เนื้อหาและมวลสาร: เนื้อพระมีสีขาวอมเหลืองหม่น มีการหดตัวและรอยปริแยกตามธรรมชาติรอบเส้นซุ้มและพื้นผิว รวมถึงปรากฏหลุมร่องโพรงขนาดเล็กและจุดมวลสารกระจายตัวทั่วองค์

พุทธลักษณะและพิมพ์ทรง

• พิมพ์ทรง: มีพุทธลักษณะทรงพระประธานวงแขนทอดลงมาประสานกันในลักษณะโค้งมนมนเด่นชัด ซอกรักแร้ด้านซ้ายขององค์พระ (ขวามือเรา) จะดูยกสูงลึกกว่าด้านขวาเล็กน้อย การตัดขอบข้างสามารถมองเห็นเส้นกรอบบังคับพิมพ์ หรือเส้นกรอบกระจก
• พระเกศ: ลักษณะเรียวยาวพุ่งตรงขึ้นไปเกือบชนหรือจดเส้นซุ้มครอบแก้ว
• ฐานพระ: ปรากฏฐาน 3 ชั้นอย่างชัดเจน โดยฐานชั้นล่างสุดเป็นฐานหมอนหน้ากระดานตัดเฉียง โครงสร้างพิมพ์โดยรวมดูสมส่วนผึ่งผาย

ลักษณะเนื้อหาและพื้นผิว

• วรรณะและสีผิว: เนื้อพระมีสีขาวอมเหลืองนวลตาจากคราบฝ้าหรือสีงาช้าง

สภาพโดยรวมด้านหลังของพระสมเด็จองค์นี้ มีลักษณะของ "หลังเรียบ" ที่ผ่านกาลเวลาจนเกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพตามธรรมชาติของพระเนื้อผงโบราณอย่างเด่นชัด โดยมีจุดสังเกตและลักษณะสำคัญดังนี้ครับ

ลักษณะเนื้อหาและคราบผิว

• วรรณะและคราบรักเก่า: ผิวพระมีสีขาวอมเหลืองหม่น (เนื้อจัด) สลับกับคราบสีน้ำตาลเข้มและสีเขียวขี้ม้าปนเทา ซึ่งคาดว่าเป็นรอยคราบรักเก่าหรือเศษสสารที่เซตตัวเกาะอยู่บนพื้นผิว
• ทองเก่าติดพิมพ์: มีร่องรอยการลงรักปิดทองโบราณ ปรากฏเศษทองคำเปลวสีทองสุกสว่างติดอยู่ประปรายบริเวณกึ่งกลางและส่วนบนขององค์พระ

ร่องรอยธรรมชาติ (การยุบ แยก ย่น)

• รอยปูไต่และรูพรุนตามด: มีรอยยุบตัวเป็นจุดเล็กๆ และแอ่งหลุมตื้นๆ กระจายอยู่ทั่วแผ่นหลัง ซึ่งเกิดจากการสลายตัวและการหดตัวของมวลสารอินทรีย์ตามธรรมชาติ

·         ความแห้งหนึกนุ่ม: พื้นผิวโดยรวมมีความแห้งผากแต่ดูหนึกนุ่ม ไม่แข็งกระด้าง ขอบข้างทั้งสี่ด้านมีรอยปริแยกและรอยมนจากการตัดขอบด้วยตอกตัดโบราณ

โดยรวมถือเป็นด้านหลังของพระสมเด็จที่มี ฝ้าคราบความเก่าและมวลสาร ปรากฏชัดเจน เหมาะแก่การนำไปส่องพิจารณาร่วมกับพุทธลักษณะทางด้านหน้าเพื่อความสมบูรณ์ในการศึกษาครับ

ลักษณะการตัดขอบ (ขอบตัดโบราณ)

• รอยเส้นตอกหรือของมีคม: พื้นผิวข้างมีรอยครูดเป็นแนวดิ่งหรือรอยทแยงบางๆ ซึ่งสอดคล้องกับกรรมวิธีการตัดกรอบพระสมเด็จในอดีต (เช่น การใช้ตอกหรือมีดตัดจากด้านหน้าไปด้านหลัง).
• การปริแยกตรงขอบ: บริเวณขอบมุมด้านหลังมีรอยปริแยกและกะเทาะตัวเล็กน้อยตามธรรมชาติของพระเนื้อผงที่แห้งตัว.
• แนวดิ่งของขอบ: สัณฐานของขอบข้างมีความลาดเอียงเล็กน้อย ไม่เป็นเส้นตรงทื่อแบบเครื่องจักรสมัยใหม่ สะท้อนถึงงานทำมือ (Handmade)

จากการพิจารณาด้วยเหตุและผลทั้งหมดทั้งมวลที่กล่าวมาข้างต้น จึงการันตีว่า พระสมเด็จวัดระฆัง ที่แท้จริง ไม่จำเป็นต้องเป็น "องค์ดารา" (องค์ที่เคยลงหนังสือหรือมีชื่อเสียงโด่งดัง) หรือ "องค์ครู" (องค์ที่ถูกยกให้เป็นแม่แบบในการดูพิมพ์ทรง) ตามกระแสเสมอไป เพราะแก่นแท้ของพระเครื่องอยู่ที่ ความเก่าของธรรมชาติและมวลสาร เป็นสำคัญ สร้างขึ้นโดยสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) เป็นที่รู้จักกันทุกคนโดยเฉพาะข้าราชบริพาร บุคคลสำคัญและปุถุชน (สามัญชน) ประชาชนทั่วไปให้ทั่วถึง ด้วยมวลสารศักดิ์สิทธิ์ที่โดดเด่น เช่น ผงวิเศษทั้ง 5 (ผงปถมัง, อิทธิเจ, มหาราช, ตรีนิสิงเห และพุทธคุณ) ปูนเปลือกหอย ข้าวสุก และเกสรดอกไม้ ตามมวลสารที่หามาได้แต่ละครั้ง ซึ่งส่วนผสมแต่ละวาระ แต่ละครก กระบะสัดส่วนที่ไม่เท่ากัน จะอ่อนหรือแก่มวลสารใดเป็นหลัก การสร้างแต่ละครั้งมีจำนวนมาก จึงมีแม่พิมพ์ที่แกะหลายแม่พิมพ์ทั้งขนาดและรูปทรงไม่เหมือนกันเป๊ะๆ  ทำให้ทำให้เชื่อกันว่ามีพุทธคุณครอบจักรวาลในวงการพระเครื่องจึงยกย่องให้เป็น "จักรพรรดิแห่งพระเครื่อง" และครองตำแหน่งอันดับ 1 ในชุด เบญจภาคี ด้วยเหตุผลทางประวัติศาสตร์ พุทธศิลป์ และความศักดิ์สิทธิ์ที่ยากจะหาวัตถุมงคลใดมาเทียบเคียง จึงมีคุณค่าและมูลค่านิยมสูงสุดในวงการพระเครื่องในปัจจุบันและต่างประเทศ การสร้างพระจำนวนมากมีจุดประสงค์หลักเพื่อสืบทอดอายุพระพุทธศาสนา เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ และเพื่อสร้างบุญกุศลครั้งใหญ่ตามความเชื่อบุคคลที่ศรัทธาให้ทั่วถึงคนในประเทศ